Anime Economy – Kì 2: Những chiếc đĩa DVD đắt giá (Phần 2)

Thị trường khủng hoảng

Hệ thống bán sỉ (wholesale) tại thị trường Mỹ có cơ chế hoạt động tương tự như cơ Nhật Bản nhưng vẫn có một ngoại lệ lớn: Thị phần bán lẽ sẽ cực cực kì lớn. Điều này là do hầu như không ai bán đĩa với đúng giá bán lẻ tại đây trong khi nhà bán lẽ lại không dễ gì đưa mức chiết khấu đó ra khỏi lợi nhuận của mình. Dần dần, các thương hiệu bán lẽ lớn sẽ bóp nghẹt nhà xuất bản. Bên cạnh đó, dòng bán lẽ Brick and mortar (công ty hoạt động trong một cửa tiệm thực sự, thường thấy tại các trung tâm thương mại, nơi khách hàng có thể đến xem hàng hóa và tiếp xúc với nhân viên bán hàng) cũng cắt giảm không gian kệ hàng của mình nhằm tận dụng mức chiết khấu bán sỉ lớn.

Tại Mỹ, bản quyền âm nhạc sẽ phải thanh toán qua các tổ chức cấp quyền như ASCAP, phí hoàn chỉnh (fulfillment cost) hầu như tương tự. Cuối cùng sẽ có được net revenue từ những gì chi trả cho chi phí marketing và phí sao lại (replication costs) trước khi thu lại phí cấp giấy phép (license fee). Nếu chuyện này diễn ra, tiền vào túi bạn sẽ khác đi đôi chút khi phải trừ ra 20 – 30% phí tác quyền cho Production Committee. Bất cứ tiền gì trả cho người cấp phép sẽ được xem như net revenue từ đĩa DVD Nhật Bản, phí tác quyền, vv.

Thị trường video Bắc Mĩ đang khủng hoảng trong những năm qua. Với sự ra đời của DVD vào cuối thập niên 90, các studio tại Hollywood đã quyết định loại bỏ “giá thuê” và tập trung dồn toàn lực vào việc xây dựng một bộ sưu tập riêng theo ý khách hàng. Điều này mang lại tín hiệu khả quan hơn bao giờ hết vào lúc đó. Khách hàng rất hứng thú với việc xây dựng bộ sưu tập cho riêng mình và chi hàng nghìn đô la để mua bất kì bộ phim hoặc chương trình TV nào họ thích hoặc muốn xem.

Nhưng rồi cũng đến lúc thoái trào. Sau khoảng 10 năm vung tiền vô tội vạ, phần lớn khách hàng đã cắt giảm chi tiêu bỏ ra mua các bộ phim này như là hệ quả tất yếu. Để giữ chân khách hàng, toàn bộ ngành đã phải liên lục cắt giảm giá thành đến mức đĩa bán ra quá rẻ chỉ đủ chuyển thành lợi nhuận. Nhà bán lẽ khi đó bắt đầu đòi hỏi mức chiết khấu lớn hơn để đưa sản phẩm lên kệ đầu.

Các dịch vụ streaming Netflix cũng như là video truyền hình cáp theo yêu cầu nổ ra đã dẫn đến ngày càng nhiều khách hàng chuyển hướng sang sử dụng. Đối với nhiều người, khi sở hữu bộ sưu tập video lớn đến như vậy, họ có thể nhanh chóng xem lại nó. Từ đây, việc xem lại không còn là ưu tiên hàng đầu.

Những thay đổi trong thái độ khách hàng phần nào ảnh hưởng rất lớn đến anime. Trong suốt thời kì hoàng kim trong ngành, mọi thứ chủ yếu phụ thuộc vào việc người ta bỏ tiền ra sưu tập các chương trình không bao giờ xem trước đó. Suy nghĩ trông mong khách hàng cam kết bỏ ra 200 USD để sở hữu một chương trình họ hoàn toàn không thích quả thực rất điên rồ. Không phải ai cũng yêu thích toàn bộ các chương trình và trên thực tế, nhiều fan hâm mộ rất tiếc nuối khi phải bỏ ra rất nhiều tiền để mua các chương trình đó.

Không gì tệ hơn khi phải bỏ ra một số tiền lớn để mua thứ mình không thích. Fan hâm mộ đã tinh ý cắt giảm chi tiêu. Số khác thì chuyển sang xem các bộ phim fansubs (một phiên bản của một bộ phim hay một chương trình truyền hình của nước khác đã được những người hâm mộ dịch lại và đặt phụ đề bằng ngôn ngữ khác với ngôn ngữ gốc ban đầu – Wiki). Trước tình hình doanh số tuột dốc không phanh, nhà phát hành anime tại Mỹ cùng đối tác DVD chính thống của mình buộc phải tìm cách để níu chân khách hàng. Và phương án họ chọn đó là hạ giá thành một cách đáng kể.

Vấn đề là người ta vẫn yêu thích đĩa phim anime. Nhà xuất bản lúc này đang chìm ngập trong núi đĩa do nhà bán lẽ trả lại đã bắt đầu tung ra bán trong đợt kế tiếp. Khi đã bán hết, họ sẽ tiếp tục sao thêm nhiều bản copy khác với mức giá không thể rẻ hơn. Fan hâm mộ trung thành với đĩa phim truyền thống sẽ có vài ngày để thương lượng trả giá và mua các đĩa phim này với giá rẻ mạt, nói thẳng ra là bán tháo. Không ai nghĩ sẽ thu lợi nhuận với mức giá đó.

Sự thật là, chỉ một số ít phần trăm người thực sự muốn sở hữu bộ phim và chương trình TV đó. Họ là fan hâm mộ cuồng nhiệt hoặc nhà sưu tập muốn sở hữu đĩa phim của chương trình họ yêu thích với chất lượng tốt nhất, và dù cho tương lai có ra sao đi chăng nữa thì họ vẫn có thể xem lại chúng.

Những người khác xem đơn giản vì họ muốn xem. Điều này tương tự như các bộ phim hay chương trình TV khác khi người ta không phải háo hức nôn nao muốn xem lại nó lần nữa. Thành thật mà nói, hầu như những người điên cuồng bỏ tiền mua DVD vào những năm đầu 2000 thực tế không quan tâm đến bất kì chương trình nào khác ngoại trừ chương trình họ muốn sở hữu. Họ mua đó đơn giản chỉ vì đây là cách người ta thường xem. Nhưng thời đó đã qua rồi!

Tìm kiếm chân trời mới

Đây là một tin không có gì đáng ngạc nhiên với nhà xuất bản anime. Thậm chí nếu khán giả đại chúng vẫn muốn mua băng đĩa từ các của hàng, có lẽ sẽ rất khó khăn. Nhà bán lẽ rời bỏ thị trường DVD kéo theo đó là số lượng đĩa trên kệ sụt giảm, các bộ phim anime từ đó cũng bị đào thải. Nhà xuất bản hiện nay đang nỗ lực cứu vớt và hy vọng vào thị trường bán lẻ online khi không cần thiết phải đưa ra mức chiết khấu bán sỉ vô lý kể cả không cần lo lắng đến việc nhà bán lẽ đặt hàng nhiều đĩa phim rồi sau đó trả lại.

Khách hàng hiện nay nếu muốn mua DVD thì chỉ chú trọng đến các chương trình đặc biệt. Khi hàng tồn từ năm 2007 đã giải quyết xong và nhiều chương trình hay đặc sắc trước đây dừng xuất bản, fan hâm mộ từ đó mới nhận ra được giá trị của các bản sao. Nhà xuất bản hiện nay đang tìm cách để nâng giá trị của các bộ sưu tập như sách báo hay các sản phẩm có liên quan, đồng thời cũng tăng nhẹ giá thành. Dù cho khán giả có xem chương trình miễn phí đi chăng nữa thì chỉ cần vài ngàn người đam mê sưu tập cũng có thể vực dậy lợi nhuận của toàn ngành.

Sự thay đổi

Theo một cách nào đó, có thể nói rằng thị trường anime rất may mắn. Fan hâm mộ vẫn còn đông đảo và cuồng nhiệt hơn các nhóm khách hàng khác, do đó toàn ngành hiện nay chủ yếu dựa vào số lượng fan đó. Sự bùng nổ trong thị trường anime dự đoán sẽ diễn ra trong những năm tới trước khi toàn bộ thị trường DVD sụp đổ. Do đó mọi thứ đang rất cân bằng trong khi toàn thị trường đang tuột dốc không phanh.

Nhưng vẫn không để chối cải một sự thật là hiện nay số tiền rót vào cho việc sản xuất anime đã không còn như trước đây. Trong tương lai, chúng ta sẽ thấy được liệu các bộ anime chiếu online trên internet có thực sự mang lại lợi nhuận hay không và bằng cách nào? Thời gian sẽ dần hé lộ tất cả!

Nguồn animenewsnetwork.com

Post Author: Tu Vo