Làm VFX Là Generalist “Thợ Đụng” Tốt Hơn Hay Trở Thành Specialist “Chuyên Gia” Tốt Hơn ?

Trong nghành VFX & Animation nói chung luôn có các vị trí công việc được dẫn giải chi tiết (JOB Description – JD), tuy nhiên vẫn có sự phân bổ và khác nhau giữa hai mảng công việc thường được nghe: Generalist VS Specialist. JD về hai công việc này sẽ phụ thuộc vào nguồn lực tuyển dụng, nơi đặt hàng thực hiện.

Tiêu đề ở trên chỉ nhằm giật gân, chứ thực ra cả hai vị trí này đều chuyên nghiệp, đòi hỏi rất nhiều kiến thức và kinh nghiệm trong thực tế để đạt được đến một cái tầm được công nhận của thị trường, của cộng đồng VFX & Animation. Chữ “thợ”” ở trên rất không phù hợp với một artist, một tay chuyên nghiệp, nhưng chữ “thợ đụng” dễ hình dung, đó là từ thường được biết ở Việt Nam, đụng đâu làm đó và làm ra kết quả tốt, được công nhận, nói vậy cho các bạn dễ hiểu.

Bức Tranh Tổng Thể Thị Trường

Vì sao câu hỏi này được phân ra, trả lời luôn vì nó liên quan đến tài chính, mức thu nhập, uy tín. Cùng nhìn lại về đôi chút một tí của lịch sử.

Ở Việt Nam công việc VFX & Animation nói chung là non trẻ, cho đến tận ngày nay mặc dù khởi nguyên từ thập niên 90 khi Nhà Nước bắt đầu mở cửa đã có những công ty nước ngoài vào thành lập chi nhánh gia công, dùng nguồn lực nhân công giá rẽ trong nước phục vụ cho các dự án đồ sộ hay đơn giản là làm cho các khách hàng lớn quốc tế. Đặc trưng của nghành VFX & Animation ở Việt Nam đi sau quốc tế, các nước phát triển về điện ảnh như Mỹ, Pháp, Anh, Ấn Độ, Trung Quốc .. Hiện nay với internet, tài năng trẻ và đầy sáng tạo, tiếp thu ngôn ngữ tiếng nước ngoài tốt trong học tập và làm việc, công cụ cũng đơn giản hơn nên người trẻ Việt Nam đã dần hình thành được những kỹ năng trước đây chỉ có “Tây” mới làm được, đây là điều tốt.

Hiện nay nghành điện ảnh trong nước diễn biến tốt đẹp hơn, đem lại nhiều công việc hơn cho các anh chị em trong nghành làm phim truyện, đem phim đã làm đi công chiếu thế giới, thông qua HBO, Netflix, khán giả cũng đến rạp nhiều hơn, tạo nguồn lợi tài chính cho nhà sản xuất, nhà phát hành, nên việc phim ngày một cải tiến, hoàn thiện về mặt hình ảnh, nội dung, cốt chuyện cũng được đầu tư hơn, trong đó các phim đem lại nhiều ấn tượng kỹ xảo và hoàn toàn làm ở Việt Nam cũng đã xuất hiện nhiều hơn.

Sự Hiểu Về Bản Chất Của Công Việc

Generalist là làm gì cũng làm được, thường ở Việt Nam là có khả năng cao về dứt điểm, ứng dụng nhiều trong các job nhỏ, dự án yêu cầu animation/vfx ít qui mô và không phải trong một công trình, dây chuyền lớn.

Tuy nhiên làm việc là dựa vào thị trường, nên việc một Generalist là thường được ưu ái hơn ở Việt Nam trong nghành làm phim, quảng cáo vì khả năng tương tác rộng vào các kỹ năng, kỹ năng lighting/render lúc nào cũng sẵn sàng, không thu hẹp vào chỉ một chuyên nghành duy nhất như các Specialist. Các Specialist thường chọn cho mình hẳn một hướng đi riêng biệt, chuyên sâu như về hiệu ứng (FX artist/ Tech artist), chất lỏng (fluid artist / styler), dựng hình (model), hậu kỳ (compositor), diễn xuất hoạt hình (animator), … tức các chuyên gia chỉ chọn giỏi một thứ và làm thứ đó rất chuẩn. Như Việt Nam có câu: một nghề cho chín còn hơn chín nghề.

Showreel của một Generalist, mang hơi hướng của một motion graphic designer

Về Specialist thì công việc này thường thấy trong các dự án qui mô, các công ty lớn đến rất lớn hoặc các công ty có qui trình công việc tiêu chuẩn phục vụ cho nước ngoài, gia công quốc tế. Ngay các các studio trên toàn thế giới và ngay tại Việt Nam, việc lựa chọn để cái gì cũng mần hay mần giỏi một cái là thứ hóc búa bắt buộc các founder đều phải chọn. Thông thường thì về lâu dài các studio cái gì cũng mần hay phải đóng cửa hoặc thay đổi cơ cấu làm việc, nhưng về mặt ngắn hạn tài chính thì trông ổn hơn hết.

Showreel chuyên về lông và nghiên cứu Hair/Fur của studio Dexter (Hàn Quốc)

Về Bước Tiến Trong Công Việc Và Tài Chính

Cần phải thấy đỉnh cao của công việc thường được chia ra và phân định khá rõ ràng, là quản lý điều hành hay thiên về nhà nghiên cứu chuyên gia và sáng chế. Thường thì công việc Generalist sẽ tạo ra các nhà quản lý điều hành tương lai dễ dàng hơn, bước đệm của các bạn này luôn là làm nhiều vài trò với nhiều công việc và đầu nguồn khác nhau nên tiếp xúc về mặt tri thức rộng hơn, có nhiều mối quan hệ, được biết đến rộng rãi, nếu kỹ năng và đảm bảo về thời gian phản hồi tốt giúp uy tín nâng cao thì việc leo các nấc thang sự nghiệp khá dễ dàng.

Về mặt tài chính, Generalist thường được trả lương tương đối tốt ở thời kỳ đầu sự nghiệp, 2 3 năm đầu mức lương / thù lao sẽ làm cho các bạn trẻ cảm thấy có nguồn lực tài chính rất ổn vì khả năng làm gì cũng được cũng mình. Tuy nhiên tính về trung hạn, tức thêm 2 3 năm nữa thành 5 6 năm thì thường mức lương/thu nhập của Specialist rất khủng, và sự thực này không chỉ ở Việt Nam mà còn cả ở thị trường quốc tế. Cũng như sự thiếu hụt nhân sự tập trung hẳn vào một mảng khi tuyển dụng, hoặc khi producer tìm vendor đ6ẻ thực hiện được job cũng có nhu cầu cao tìm nhóm các Specialist hơn.

Các studio lớn trên thế giới và tại Việt Nam khi nhận được dự án có qui mô, mức thù lao tốt, họ sẽ luôn muốn tuyển dụng đầu vào các chuyên gia hàng đầu (specialist) và số lượng càng nhiều càng tốt để đảm bảo kiến thức / tri thức / kỹ năng trong mỗi nghành hẹp của việc sản xuất animation/vfx được trơn tru, nên họ cũng sẵn sàng thù lao cho các specialist hay một vendor mà là nhóm của các specialist

Ví dụ: công ty Fusion CI Studios là công ty có năng lực/kiến thức ở mức rất đặc biệt về Fluid, bản thân công ty họ hoạt động đã thay đổi cách làm việc của phần mềm Real Flow, founder của Fusion CI Studios đóng góp trực tiếp vào các đoạn code tạo nên Real Flow là phần mềm tạo ra chất lỏng đoạt giải Tech Academy danh giá vào những năm trước. Bản thân founder của Fusion CI Studios là một tài nguyên quí giá mà rất nhiều các studio lớn trên thế giới mong muốn hợp tác.

Vậy Công Việc Nào Phù Hợp Với Bạn ?

Để là một Generalist, bạn cần phải biết một lượng lớn các phần mềm, kỹ thuật và khả năng đáp ứng in/out cho những đầu mối nhu cầu, ví dụ sản phẩm làm ra của bạn là dành cho một animator khác thực hiện hoặc đầu vào của bạn nhận là từ các lập trình viên. Đôi khi ở studio này đang làm phần mềm A, nhưng khi đổi sang job mới có nhu cầu làm phần mềm B, bạn cần biết để có thể thực hiện và hoạt động trên dự án.

Là một chuyên gia, bạn có thể thu hẹp được khối lượng phần mềm cần biết (cũng là giảm thời gian nghiên cứu và học phần mềm đó) tuy nhiên bạn phải đảm bảo kiến thức bạn có là rất duy biệt trên nội dung chuyên đã chọn. Bạn sẽ gắn liền sự nghiệp với số ít phần mềm để giải quyết một vấn đề đặc biệt nào đó và làm ra giải pháp cho nó.

Chỉ có bạn mới là người duy nhất cho mình được lối đi giữa hai sự khác biệt này. Có một điểm cần phải biết, cho dù con đường nào bạn chọn, thì bạn cũng cần phải biết rằng, bạn phải LÀ NGƯỜI GIỎI NHẤT CỦA MẢNG ĐÃ CHỌN.

Thị Trường Hiện Nay Cụ Thể Ra Sao

Hiện nay tại Việt Nam, thực tế Generalist luôn có đất sống dễ hơn so với Specialist, thực tế mà nói thì các bạn doanh nghiệp cũng không thể chi phí quá lớn cho đội ngũ thực hiện công việc với một qui trình quá chuyên nghiệp, chưa kể các Specialist có khả năng khác biệt chênh lệch về kiến thức / kỹ năng, dẫn đến quá trình hiện thực dự án chậm lại, kết quả trả ra cho khách hàng không kịp, hiện nay nghành quảng cáo là dùng nhiều các Generalist nhất trong kỹ năng animation / vfx, tính thực dụng và thực tế trong nghành quảng cáo nhằm đáp ứng lịch làm việc khác nghiệt thì Generalist luôn là ngôi sao sáng giá của các nhà tuyển dụng.

Về mặt chuyên gia Specialist, nếu các bạn đang làm việc và có hợp tác với nhiều studio trên thế giới, hay trực tiếp làm trong nghành điện ảnh thì là người giỏi nhất trong nhóm giỏi một thứ, bạn luôn đứng đầu danh sách và nhận được nhiều thù lao nhất, đó là thực tế ở Việt Nam cho bất cứ nghành nào không riêng gì nghành Vfx/animation.

Tip Cuối Cùng Cho Các Bạn

  1. Show Reel luôn là thứ cần nhất khi trình bày khả năng của bạn đến nhà tuyển dụng, đến nguồn lực đặt hàng
  2. Show Reel luôn nên để thời lượng 90s
  3. Chỉ để công việc tốt nhất, mà cho dù có âm thanh hay không có nhạc, nó vẫn lắng động, đủ ấn tượng để người ta phải dừng lại để xem, 3 giây đầu tiên là nhà tuyển dụng đã lướt
  4. Đừng bỏ hết mọi thứ vào trong reel, đặc biệt là những đoạn video làm theo tutorial, cho nhà tuyển dụng xem cái bạn làm, không phải xem kết quả của tutorial
  5. Showreel của rất nhiều artist nhận được tuyển dụng vào các cty quốc tế đôi lúc chỉ có 30 giây, show cái ấn tượng nhất, không nhạc, ấn tượng về cái muốn show, giữ chân được người xem, xúc tích không nhồi nhét linh tinh
  6. Nhạc có thể không cần thiết, khi xem show reel không phải ai cũng mở âm thanh, đặc biệt nhà tuyển dụng xem nhanh trên mobile, hay trong phòng họp, hay trong phòng làm việc

 

Post Author: Vu Pham